BỐI CẢNH LỊCH SỬ

Thế giới của Catarina

Cuộc đời Catarina gắn liền với các biến cố của Hội thánh và đất nước thời chị, gợi cho chúng ta về một thời kỳ không những chỉ lý thú, mà ngay cả âm hưởng vẫn còn có tính hiện đại đặc biệt. Đời sống của chị, từ năm 1347-1380, phản ánh một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử Hội thánh. Ý tưởng về một châu Âu hiệp nhất dưới quyền một vương đế và một giáo hoàng bắt đầu phai nhạt trước thực tế là các quốc gia độc lập đang chiến đấu giành lấy ưu thế, và một Hội thánh vốn đã bị quấy nhiễu lại phải đối đầu với sự sa sút, vì các phần tử bất xứng làm giảm số các linh mục và các dòng tu sau những mất mát do nạn dịch năm 1348.

Một thế giới thoát khỏi cái khung thời Trung cổ đã sớm chứng kiến cuộc chiến của vua Philíp nước Pháp với giáo hoàng Boniface VIII trên sân khấu quyền lực, một cuộc chiến có lẽ đã gây ra những hệ lụy ảnh hưởng sâu rộng đến công cuộc chuẩn bị canh tân Hội thánh. Đáp lại những cố gắng của giáo hoàng nhằm bảo đảm quyền bính tuyệt đối trên cả Hội thánh lẫn quốc gia, vua Philíp liên kết với các giám mục Pháp ngăn cấm việc đóng góp tiền bạc cho Roma. Đức Boniface ra vạ tuyệt thông vua Philíp, ông này trả đũa bằng cách xúi giục những người ủng hộ mình chống lại giáo hoàng; đức giáo hoàng băng hà vài tháng sau đó.

Năm 1305, một người Pháp, quí danh là Bertrand de Got, được bầu làm giáo hoàng, hiệu là Clement V, vẫn ở lại Pháp, như thế là tạo thành một tiền lệ cho việc chọn các giáo hoàng kế vị kéo dài suốt 70 năm sau đó.

Từ nơi cư ngụ tại Avignon, các giáo hoàng tiếp tục điều hành các vương quốc ở Ý thông qua các sứ thần người Pháp. Tuscan, nơi sinh trưởng của Catarina, thuộc miền Trung Ý, rất khó chịu về ảnh hưởng ngoại lai này. Đồng thời, Florence, nổi tiếng về thương mại và văn hóa, ngày càng bất mãn, cho rằng những gì xảy ra trước mắt là bằng chứng ưu thế rõ rệt của Pháp trên các vương quốc ở Ý. Trải qua những cuộc cách mạng phong kiến đẫm máu, nhân dân Florence và Siena đã xây dựng được một chính quyền dân cử, và vào giai đoạn cuối của thế kỷ XIII, Siena được cai trị bởi một nhóm 9 đại biểu - về sau là 12. Ở Florence cũng như Siena, những người thuộc giai cấp bình dân lẫn giai cấp quí tộc đều thèm muốn đặc quyền của tầng lớp popolani - những người có quyền tranh cử.
Ông Giacomo Benincasa, người thành Siena, tự coi mình thuộc tầng lớp popolani. Là một người thợ nhuộm sung túc, ông kết hôn với bà Lapa Piacenti, con gái một thi sĩ và một người làm mền bông. Bản tính rộng rãi và hiền lành của ông Giacomo làm dịu tính hay nói và tính bốp chát của bà Lapa, đem lại sự an hòa trong đời sống gia đình bề bộn. Catarina là áp út trong số 25 người con, sinh năm 1347, có lẽ là ngày 25 tháng 3; người chị song sinh là Giovanna chết sau khi sinh ít lâu. Với tính bướng bỉnh, liến thoắng, và thẳng thắn bộc trực, Catarina mau chóng tạo cho mình một vị trí riêng biệt trong gia đình Benincasa rộng lớn. Cũng những đức tính này, sau khi đã được thanh luyện và biến đổi, đã có ảnh hưởng trong những lãnh vực lớn hơn, vì Catarina Benincasa sẽ bị lôi cuốn vào luồng gió lạ thường của Thánh Thần, đấng sẽ đặt chị vào những nhiệm vụ dân sự và tôn giáo ngày càng mở rộng, cho tới khi chị thấy mình ở chính giữa những khủng hoảng không chỉ của riêng nước Ý, của Âu châu, mà của cả Hội thánh hoàn vũ nữa.

ƠN GỌI ĐA MINH

Ham chơi và nhiệt tình, mặc dù còn nhỏ, Catarina thích thú phục vụ tại thánh đường dòng Đa Minh ở gần nhà. đấng Thiên Chúa mà Catarina dần dần nhận biết trong những môi trường này ngày càng trở nên hiện thực đối với chị, và khi vừa mới lên bảy, Catarina quyết định dâng mình cho Chúa Giêsu - theo lối tuổi thơ. Trực giác đạo đức sớm sủa của chị xuất hiện rõ ràng và mạnh mẽ hơn vào những năm sau đó. Khi Catarina bước vào tuổi thanh xuân, thói tục của người dân Siena đã nghiêm khắc cắt đứt những buổi rong chơi tự do của chị trên các phố phường. Nhằm sắp xếp cho con gái một đám có lợi về tài chánh, bà Lapa khuyến khích chị của Catarina là Bonaventura, đã có chồng, nhận đỡ đầu cho cô em gái.

Với sự giúp đỡ của Bonaventura, Catarina tập tành trang điểm và nhuộm mái tóc màu hạt dẻ bằng màu bạch kim rất được giới mày râu Siena ngưỡng mộ; trong bầu khí sôi động của thế giới người lớn này, Catarina như đã quên lãng quyết tâm trước đây là không lập gia đình. Nhưng năm 1362, chị Bonaventura chết vì sinh nở. Cái chết của người bạn thân thiết này tác động mạnh đến Catarina. Nỗi buồn vì những phỉnh gạt của cuộc sống lớn lên thành một chọn lựa của trực giác thời thơ ấu, chọn lựa ấy nay đã được đổi mới: chị sẽ hiến dâng chính mình cho Thiên Chúa, đấng mà cái chết không thể làm cho chị lìa xa Người.

Trí thông minh và sức mạnh ý chí của cô gái 15 tuổi phải đương đầu với thách đố gay go để vượt thắng những kế hoạch của bà Lapa về cuộc hôn nhân cho con gái. Để được hỗ trợ và cố vấn trong cuộc mạo hiểm này, Catarina tìm đến người cậu và là cha giải tội đầu tiên: linh mục Tommaso dalla Fonte. Mồ côi do nạn dịch năm 1348, người tu sĩ Đa Minh trẻ này được gia đình Beninsaca nuôi dưỡng và được Catarina tín nhiệm. Tommaso khuyên chị phá kế hoạch kết hôn bằng cách cắt bỏ mái tóc óng ả. Catarina nghe lời. Gia đình rất khó chịu, liền thực hiện một chiến dịch đồng bộ để đưa chị trở lại trạng thái bình thường. Nhằm cho Catarina thấy số phận tầm thường của những người phụ nữ từ chối việc nội trợ, gia đình giao cho Catarina lo những việc vặt của đầy tớ trong nhà. Nhưng Catarina không quan tâm, tính tình năng nổ và vui vẻ của chị chẳng mấy chốc chinh phục được người cha, và thế là ông cho phép chị được sống tại gia mà không phải nghĩ đến chuyện lập gia đình.

Nhưng Catarina vẫn cần đến một cách thế bảo vệ tự do để sống đời tận hiến cho Thiên Chúa ngoài khung cảnh hôn nhân cũng như tu viện. Chị quen biết các bà trong hội mantellate, gồm các bà góa mặc áo dòng Đa Minh, sống tại gia đình, lo việc cầu nguyện, phục vụ người nghèo và bệnh nhân. Catarina quyết định gia nhập hội này, nhưng vì chị còn trẻ, nên cả bà Lapa lẫn các bà mantellate đều không chấp nhận. Tuy nhiên, ý chí mạnh mẽ của chị đã thắng được những chống đối, và đến năm 18 tuổi, Catarina được mặc áo dòng Đa Minh.

Bây giờ, Catarina bắt đầu đời sống ẩn dật, suốt ngày chuyên chăm cầu nguyện, và chỉ ra khỏi nhà để đi lễ tại nhà thờ dòng Đa Minh tại Siena. Giai đoạn từ bỏ sớm sủa của Catarina để lại nơi chị nhiều ảnh hưởng khác nhau: mặc dù chị có học đọc trong thời gian cô tịch này, nhưng chính những hãm mình thái quá mà chị thực hành thường xuyên đã làm hỏng khẩu vị của chị. Tuy nhiên, điều có ý nghĩa nhất, đó là sự thinh lặng làm cho chị đối diện với cái tôi mà chị không biết, cái phần của con người chị ao ước thoải mái và tiện nghi hơn là hãm mình và tận hiến cho Thiên Chúa. Giữa những cám dỗ liên tục, Catarina cầu xin cho được một trái tim tinh tuyền, và Thiên Chúa đáp lời chị bằng cách liên kết chị với Người trong mối dây hiệp nhất đức tin mà ngôn sứ Hôsê đã hứa: "Ta sẽ đính hôn với con trong tín trung" (2:19-20).

PHỤC VỤ CHÚA KI-TÔ NƠI NGƯỜI NGHÈO

Đời sống Catarina bất ngờ thay đổi. Chị đã sớm xác tín rằng Thiên Chúa chỉ có thể kêu gọi chị nếu chị hoàn toàn cắt đứt với thế gian; thế nhưng, mặc dù vậy, chị không thể trốn thoát lời bên trong nhắc nhở chị kết hiệp với Thiên Chúa bằng cách liên kết với các anh chị em cần đến mình. Trong cô tịch, Thiên Chúa in sâu vào trái tim Catarina chân lý này: chị không thể yêu mến Thiên Chúa, đấng vô hình, nếu không yêu mến anh chị em hữu hình (1 Ga 4:20).

Trong ba năm trời, cho tới năm 1370, cũng một năng lực duy nhất mà Catarina dành cho đời ẩn dật, thì nay chị dành để phục vụ Thiên Chúa nơi những người nghèo và các bệnh nhân. Thành Siena đã biết đến lòng quảng đại của những người giáo dân phục vụ người nghèo bằng việc dâng hiến của cải và đời sống để duy trì các nhà thương, nhà trọ, và nhà cho trẻ em bị bỏ rơi. Là một hội viên mantellate, giờ đây Catarina dốc toàn tâm vào phong trào này, một phong trào rõ rệt được Thánh Thần thúc đẩy. Chị săn sóc những người mà không ai dám đụng đến: một chị Tecca mắc bệnh phong và hay chửi rủa; một bà Palmerina hay lăng mạ; một bà Andrea đang hấp hối, dù đau đớn vì bệnh ung thư mà vẫn còn đủ sức vu khống thanh danh của Catarina bằng cách tố cáo chị về chuyện dâm ô.

Khi săn sóc bà Andrea, Catarina hình dung ra hình ảnh Đức Kitô bị thương tích nơi người đàn bà đáng thương này. Một ngày kia, để chiến thắng sự khiếp sợ, Catarina tự buộc mình phải uống thứ nước hôi thối mà chị đã dùng để rửa ráy cho bà Andrea. Nhưng không hiểu sao, từ kinh tởm, Catarina chuyển sang vui mừng dường như Thiên Chúa đã cho chị uống sự sống và máu Người một cách nhiệm mầu; sau đó, Người mời gọi chị dâng trái tim cho Người để đổi lấy trái tim yêu thương vô bến bờ của Người. Lúc này, cũng như nhiều lần khác, kinh nghiệm huyền nhiệm của Catarina về Thiên Chúa gắn liền với việc chị hiến mình cho những anh chị em cùng khổ nhất.

Ở đâu Catarina cũng trông thấy khuôn mặt Chúa Kitô nơi người nghèo và người đau khổ, và chị cảm thấy bị thúc bách phải cho họ không những quần áo, mà cả đồ ăn, và những thứ cần dùng trong nhà. Kết quả là cả Catarina lẫn ông Giacomo đều bị người nhà trách móc, vì ông nhân nhượng trước sự rộng rãi quá mức của cô con gái. Nhưng Catarina không thể làm khác được. Ban đêm chị sống cô tịch với Thiên Chúa, ban ngày chị đi ra phố để phục vụ Người nơi những kẻ nghèo đói và đau yếu.

Tình yêu lạ thường của Catarina đã không còn là điều bí mật nữa. Giữa những cừu hận và bội phản ở Siena, Catarina tự nhiên xuất hiện không những như một người phụ nữ của tình yêu và hòa bình, của cảm thông và niềm vui, mà còn như một người phụ nữ có quyền bính. Đây là một con người đã biết và sống với Thiên Chúa. Người ta đến đàm đạo với chị, trải qua những giờ khắc ấm áp và đầy ánh sáng do sự hiện diện của chị, và một famiglia (gia đình) nhiệt tâm gồm các bạn hữu và đồ đệ dần dần qui tụ chung quanh chị. Năm 1368, cha Tommaso dalla Fonte giới thiệu cho nhóm Catarina một linh mục Đa Minh học thức trẻ trung là cha Bartolomeo Dominici. Nhóm này gồm có cả chị dâu của Catarina là Lisa Colombini, và có ít nhất là hai bà mantellate: Cecca Gori, mẹ của 3 tu sĩ Đa Minh, và Alssa Saracini, một góa phụ quí tộc trẻ tuổi sau này trở thành người bạn tâm phúc và là người bạn đồng hành kiên trì của Catarina.

ẢNH HƯỞNG LỚN MẠNH

Công cuộc phục vụ người nghèo ở Siena lên đến đỉnh cao năm 1370, khi Catarina đau nặng đến nỗi những người thân tưởng chị chắc chắn sẽ chết. Tuy nhiên, Catarina đã hồi phục, và tiếng khóc sầu thảm của famiglia đổi thành niềm vui tột độ. Nhưng đối với Catarina, kinh nghiệm chồng chất trên vai chị một gánh nặng, vì như về sau chị bộc lộ với cha Raymond Capua, "cái chết huyền nhiệm" này đòi hỏi nơi chị một hy sinh với giá cực đắt. Thiên Chúa đã đáp lại ước vọng của chị muốn được hiệp nhất với Người trong cái chết bằng cách đưa chị trở lại đời sống. Ơn gọi của chị, bây giờ đã sáng tỏ, là dùng đời sống của mình ở đời này để kêu gọi người ta đến với Thiên Chúa.

Địa điểm phục vụ của Catarina không còn là nơi kín đáo trong nhà, hay ngoài đường phố Siena nữa, nhưng là toàn thể Hội thánh. Chị phải chăm sóc người nghèo và phải rao giảng Lời Chúa với một sức mạnh vang dội khắp thế giới. Từ năm 1370 đến 1374, Siena chứng kiến vô số những cuộc trở lại, vì lời Catarina đã khiến cho những tâm hồn tội lỗi chai lì và những đầu óc trí thức kiêu ngạo phải sám hối. Sự hiện diện đầy duyên dáng và mạnh mẽ của chị đã hòa giải những gia đình phân rẽ và những phe phái thù địch; nhờ được tiếp xúc với chị, những tên côn đồ khét tiếng đã công khai khóc lóc tội lỗi của mình.

Trong giai đoạn này, một tu sĩ Đa Minh trẻ tuổi là Simon Cortona, và một thi sĩ là Neri di Landoccio Pagliaresi, gia nhập nhóm các môn đệ của Catarina. Nhờ Neri làm thư ký, Catarina bắt đầu tìm kiếm những cuộc hoán cải trong dân chúng ở ngoài Siena bằng cách liên lạc thư từ rộng rãi với giáo dân và giáo sĩ, với các giám chức và các nhà cầm quyền dân sự.

Năm 1374, khi Catarina đến Florence, dân chúng thuộc mọi tầng lớp tìm đến với chị. Ông Thị trưởng Nicolo Soderini là một trong nhiều người ở thành phố này
có mối liên hệ bằng hữu thân thiết và lâu dài với Catarina.

Có lẽ cũng ở đây, lần đầu tiên Catarina gặp cha Raymond Capua, một tu sĩ Đa Minh dòng dõi quí tộc và học thức, người sẽ trở thành cha giải tội, người viết tiểu sử, và người bạn thân nhất của Catarina. Tổng hội Dòng tổ chức ở Florence năm đó đã đặt cha Raymond làm giảng sư môn Kinh thánh, Giám đốc Học viện Đa Minh tại Siena, đồng thời Bề trên Tổng quyền Elias người Toulouse đã chỉ định cha Raymond làm cha giải tội cho Catarina.

Tháng 7 năm 1374, Catarina trở về Siena đang bị bệnh dịch tàn phá một lần nữa; từ tháng 5 đến tháng 10, các linh mục và giáo dân rời bỏ thành, vì bệnh dịch đã lan tràn đến mức không kiểm soát nổi. Theo Simon Cortona, các tu sĩ Đa Minh trẻ quá sợ bị lây bệnh đến nỗi không dám giúp đỡ các linh mục ở lại trong thành. Nhưng Catarina vẫn hết lòng chăm sóc các nạn nhân. Được khích lệ bởi tinh thần xả kỷ của chị, các bà trong hội mantellate và các tu sĩ Đa Minh khác, trong đó có cha Raymond Capua, đã cùng với Catarina đi phục vụ các bệnh nhân.

Lớn hơn Catarina 17 tuổi, cha Raymond được kính nể trong Hội thánh cũng như trong giới cầm quyền. Vì ngày càng hiểu rõ Catarina, nên cha cũng trở thành người bạn tín cẩn của chị, và dưới ảnh hưởng của cha, Catarina dần dần đảm nhận một vai trò quan trọng cũng trong những lãnh vực công khai này. Hai lá thư của Catarina, hiện vẫn còn, viết trong năm 1374 - khi chị 26 tuổi - cho thấy rõ danh tiếng của chị gia tăng nơi giới cầm quyền dân sự và các viên chức cao cấp trong Hội thánh. Một lá thư viết cho Piero Gambacorta, lãnh chúa Pisa; lá thư thứ hai nài xin hồng y Jacopo Orsini làm áp lực đòi đức Gregorio XI trung thành thi hành lời hứa là dời ngai giáo hoàng về Roma, và thành lập đạo binh thánh giá đi sang Đất Thánh.

Các chuyện kể về tình yêu và lòng can đảm lạ thường của Catarina khi phục vụ trong thời gian bệnh dịch đã lan đến các thành phố khác, và xúc động vì những điều đã nghe thấy, ông Gambacorta cho mời Catarina đến Pisa. Thoạt tiên, Catarina khước từ, nhưng khi thấy lý tưởng hòa bình và sự cộng tác giữa các vương quốc ở Ý đã khiến ông ta dấn thân không chỉ cho những lý do kinh tế, mà cả những lý do thiêng liêng nữa, Catarina mau chóng nhận ra Thiên Chúa muốn cho mình đến đó. Cùng với cha Raymond, Bartolomeo, và Tommaso, Catarina khởi hành đi Pisa một thời gian sau tháng giêng 1375.

Ở thành phố nổi tiếng vì những chiến thắng của hải quân trong quá khứ này, lòng nhiệt thành của Catarina với đạo binh Thánh giá thêm hứng khởi mới, và chị bắt đầu hăng hái thuyết giảng về mục đích của cuộc thập tự chinh. Thời gian ở Pisa cũng đã đánh dấu một bước tiến đáng kể đối với bản thân Catarina. Ngày 1-4-1375, trong lúc cầu nguyện sau khi rước lễ ở nhà thờ Santa Cristina, chị cảm thấy Chúa Kitô ban cho chị ước muốn được chia sẻ cuộc khổ nạn của Người bằng cách in dấu các vết thương của Người cho chị - một vết thương, như chị sau này tiết lộ với cha Raymond, không bao giờ mất. Từ đó trở đi, lời giảng của Catarina bừng cháy như lửa, và sức nóng của lời giảng đã đánh động và hoán cải nhiều người thuộc mọi tầng lớp.

Phấn khởi vì thành Pisa cam kết cho hai chiến thuyền để đưa đức giáo hoàng trở về Roma an toàn, Catarina lại hăng hái thuyết giảng để thúc bách lên đường. Ở Pisa, Catarina cũng biết đến John Hawkwood, một thương gia người Anh, công ty của ông đã làm tổn thương trầm trọng đến các vương quốc ở Ý khiến họ không thể hoặc không sẵn lòng trả nợ cho ông. Ngay lập tức, Catarina 28 tuổi, ngây thơ và đầy can đảm, viết thư cho Hawkwood khuyến dụ ông hướng những bản năng hung bạo của ông về một cuộc thập tự chinh sang Đất Thánh.

Có lẽ vào tháng 6-1375, Catarina trở về Siena ít ngày, đủ để hiện diện trong cuộc hành quyết Niccolo di Tuldo, một thanh niên quí tộc Peru. Bị kết án hỏa thiêu vì đã chống lại chính quyền Siena, chàng trai trẻ xúc động vì Catarina lo liệu cho mình đến nỗi việc anh ta thay đổi tâm hồn gần như là một phép lạ. Nhờ Catarina khuyên bảo, thói phạm thượng và cuồng nộ ở con người tử tội ấy đã đổi thành lòng khát khao được tử đạo với đầy tình yêu. Catarina giữ lời hứa là sẽ ở với Niccolo cho đến giờ phút cuối cùng, và trong cuộc hành quyết, Catarina đã đón lấy đầu anh ta trong tay mình. Đây là một kinh nghiệm huyền nhiệm sâu xa còn ảnh hưởng lâu dài đối với Catarina. Khao khát được hiến dâng đời mình cho công cuộc canh tân Hội thánh, Catarina coi cái chết của Niccolo như hoa quả đầu mùa của những người mà máu họ sẽ có sức mạnh trong Máu thánh Chúa Kitô để cuộc canh tân này thành công.

TRUNG GIAN HÒA BÌNH

Tháng 7-1375, Catarina trở lại Pisa, ở đó chị được biết đức Gregorio đã cổ võ chiêu mộ thập tự quân sang Đất Thánh. Cho rằng sẽ có nhiều người trở lại với Thiên Chúa trong dịp này, Catarina hăng say lao vào giảng thuyết. Trong lúc Catarina ở Pisa, thành Florence báo cáo rằng đức giáo hoàng đã từ chối viện trợ nhu yếu phẩm cho Florence, và thuê binh lính của John Howkwood. Những tiếng đồn này tạo cơ hội cho Florence khuấy động sự hỗ trợ cho một liên minh nhằm đạt được sự độc lập kinh tế để khỏi lệ thuộc các giáo hoàng người Pháp.

Sau khi kêu gọi các vương quốc Ý về phe với họ, ngày 24-7, thành Bologna liên kết với Florence và Milan thành liên minh Tuscan chống lại giáo hoàng; ngày 14-8, một chính phủ của 8 thành phố chịu trách nhiệm giám sát cuộc chiến chống giáo hoàng lên nắm quyền tại Florence. Các vương quốc khác ở Ý lần lượt ủng hộ cuộc nổi loạn. Đau lòng trước tình hình này, Catarina hăng hái rao giảng chiến dịch cổ động cuộc thánh chiến trung thành với giáo hoàng, và tháng 9, chị đến thành Lucca gần đó để khuyến khích thành này trung thành với đức Gregorio XI.

Cuối năm 1375, Catarina trở về Siena thì thấy quê hương của mình đã liên minh với Tuscan vào ngày 27 tháng 11. Tuy nhiên, một an ủi bất ngờ làm giảm nhẹ nỗi đau buồn của Catarina. Không lâu sau ngày trở về, Stefano Maconi, một thanh niên quí tộc trạc tuổi Catarina, đã đến nhờ chị làm trung gian hòa giải mối thù oán giữa gia đình anh với dòng họ Tolomei. Sự hiện diện của Catarina đã đem lại cho anh niềm vui và sự an bình, nên anh đã gia nhập famiglia của Catarina, và nhờ anh làm thư ký, Catarina bắt đầu viết thư trực tiếp cho đức giáo hoàng. Ý thức rằng mình có bổn phận cảnh báo đức Gregorio trước nguy cơ sụp đổ của Hội thánh, Catarina viết thư thúc giục đức giáo hoàng làm hòa với liên minh Tuscan, và trở về Roma. Chị cũng khích lệ đức giáo hoàng khởi sự cuộc thập tự chinh mà người đã hứa, và can đảm canh tân Hội thánh bằng việc chọn lựa hàng giáo phẩm xứng đáng.

Ngày 11-2-1376, đức Gregorio đối đầu công khai với dân thành Florence. Được triệu tập ra tòa án, các nhà cầm quyền thành phố không chứng minh được lòng trung thành với Hội thánh mà họ đã cam kết, nên đức Gregorio đã ra án phạt các công dân thành Florence: cấm cử hành các bí tích trong thành, tịch thu tài sản của những người lãnh đạo phiến loạn, và lên án tuyệt thông bất cứ ai ủng hộ kinh tế hay chính trị cho Florence. Các vương quốc Ý liền bỏ rơi Florence mà họ đã từng ủng hộ trước kia.

Trước tình hình đó, Catarina tỏ ra đau buồn, nhưng ngày 1-4-1376, có lẽ vẫn còn ở Siena, chị bắt đầu nhìn thấy thảm kịch xảy ra cho đất nước và Hội thánh dưới một ánh sáng mới. Trong lúc cầu nguyện, chị thấy hình như cả những người Hồi giáo lẫn Kitô giáo đang tranh chấp nhau nơi cạnh sườn bị thương tích của Chúa Kitô, và chính chị cầm cành lá ô-liu để hòa giải. Đối với chị, thay vì báo hiệu sự đổ nát của Hội thánh, cuộc chiến chống lại giáo hoàng tượng trưng cho mầu nhiệm hạt giống gieo vào lòng đất phải chết đi, có thế mới sinh được hoa trái mạnh mẽ tinh tuyền, qua thảm kịch này, cuối cùng Hội thánh sẽ được canh tân. Sau đó ít lâu, tràn ngập vui mừng và lòng can đảm mới mẻ, Catarina viết cho các nhà lãnh đạo dòng tộc Guelphs ở Florence, tình nguyện làm trung gian cho công cuộc hòa giải với giáo hoàng. Dòng tộc Guelphs chấp nhận đề nghị của Catarina, hy vọng rằng vì Catarina mà đức Gregorio sẽ ủng hộ mình nhiều hơn.
Catarina và khoảng 22 đồ đệ đến Avignon ngày 18-6-1376. Từ ngày đó cho đến tháng 9, có lẽ Catarina đã gặp đức giáo hoàng nhiều lần, thúc giục người nương tay với Florence, và giữ lời cam kết sẽ trở về Roma. Ngày 13 tháng 9, đức Gregorio bắt đầu chặng thứ nhất của cuộc hành trình về Roma. Ngay sau đó, Catarina và cả nhóm đi Genoa, đến Siena vào cuối năm 1376, hoặc đầu năm 1377.

Tại thành phố quê nhà, Catarina chú ý đến một kế hoạch mà chị đã ấp ủ từ lâu: lập một nữ đan viện cho các môn sinh muốn gia nhập đời sống tu trì. Theo yêu cầu của Catarina, Nanni di Ser Vanni, một người giàu có nhưng hung bạo, chịu ảnh hưởng rất nhiều của Catarina, dâng cho chị một pháo đài bỏ hoang ở Belcaro gần Siena. Mùa xuân năm 1377, trong khi trông coi việc xây dựng, Catarina thường xuyên đi khắp nước Ý, mạnh mẽ và nhiệt tình rao giảng, thu hút hàng ngàn dân chúng vùng quê.

Tháng 10 năm 1377, Catarina nhận lời Agnolino Salimbeni đến Rocca de Tentennano ở Val d'Orcia để làm trung gian hòa giải giữa ông và người anh. Nhưng trong khi chị vắng mặt, dân Siena tố cáo chị âm mưu chống lại họ - lời tố cáo này làm Catarina rất đau lòng, như sau này chị viết, "âm mưu" duy nhất của chị là đem nhiều người trở lại với Chúa. Ở Val d'Orcia, có lẽ chị cũng đã học viết, món quà mà chị nghĩ là do Thiên Chúa ban, như dòng suối mát tuôn đổ vào tâm hồn chị sau khi cầu nguyện. Trong lá thư gửi cho cha Raymond vào tháng 10-1377 từ nơi này, Catarina có kể đến một kinh nghiệm trong lúc cầu nguyện mà có lẽ chị dùng làm lược đồ cho tác phẩm Đối thoại của chị sau này.

Tháng 12, sau khi Catarina trở về Siena, đức Gregorio yêu cầu Catarina nhân danh người thương lượng hòa bình với dân thành Florence. Catarina nhận lời, lên đường đến Florence có lẽ vào mùa xuân 1378. Vẻ duyên dáng và sự thánh thiện của chị đã chinh phục được nhiều bạn hữu ở thành này, trong số đó có gia đình Canigiani nổi tiếng. Chị đặc biệt quí mến chàng quí tộc trẻ tuổi Barduccio Canigiani, chàng đã gia nhập nhóm của Catarina và trở thành người bạn đồng hành và người thư ký tín cẩn.

Đến Florence, trước tiên Catarina cố sức khuyến khích dân chúng tuân giữ lệnh cấm, nhưng chẳng bao lâu chị đã vô tình mắc kẹt trong những mưu đồ chính trị của thành phố. Những nạn nhân đã bị "cảnh cáo hoặc án treo" tại Florence, tức là những người bị cách chức một cách độc đoán, đã xúi giục tầng lớp bình dân nổi loạn. Các thành viên của dòng tộc Guelph giàu có, gồm gia đình Soderini và Canigiani, là đối tượng của những cuộc tấn công ác liệt này. Những kẻ thù của Catarina tố cáo chị dính líu đến âm mưu và kích động cuộc nổi loạn qua việc họ nghi ngờ chị cổ võ những án treo và cảnh cáo bất công. Tháng 6-1378, một đám đông giận dữ xâm nhập khu vườn - mà Pietro Canigiani dành cho chị - nơi chị đang ở để sát hại chị. Lisa, Nevri, và Barduccio đang ở với chị. Khi tên sát nhân tới gần, niềm vui và lòng can đảm của chị với ý nghĩ được tử đạo đã khuất phục hắn; hắn bỏ chạy, còn Catarina khóc vì giấc mơ tử đạo đã vuột khỏi tầm tay.
Ngày 27-3-1378, đức Gregorio XI băng hà, giáo hoàng mới được bầu là Bartolomeo Prignano, tổng giám mục Bari, lấy hiệu là Urban VI. Quyết tâm canh tân Hội thánh, vị giáo hoàng này nhanh chóng trở thành bạo chúa. Ngày 16 tháng 5, các hồng y Pháp rút về Anagni, nhà nghỉ mùa hè của giáo triều, để phản kháng, và ngày 9 tháng 8, họ tuyên bố cuộc bầu cử giáo hoàng Urban là vô hiệu. Họ biện minh rằng quần chúng Roma buộc họ phải chọn một giáo hoàng người Ý. Tập họp tại Fondi ngày 20 tháng 9, các hồng y Pháp bầu một nhân vật khét tiếng hung bạo, là hồng y Robert người Geneva, và ngày 31 tháng 10, hồng y Robert đăng quang làm ngụy giáo hoàng Clement VII.

TIẾNG GỌI ĐẾN ROMA

Ngày 18-7-1378, Florence đạt được một thỏa thuận với giáo hoàng Urban VI trong đó Catarina không giữ vai trò nào; sau gần 7 tháng ở Florence, chị lặng lẽ trở về quê nhà, và ở Siena, chị hoàn thành tác phẩm của mình vào tháng 10-1378. Đôi lúc Catarina hy vọng mình có mặt ở Roma để hỗ trợ đức giáo hoàng, nhưng thói chỉ trích của người dân Siena và thói ngồi lê đôi mách của một vài bà trong hội mantellate đả kích những cuộc hành trình thường xuyên của chị đã khiến cho chị càng có cảm giác mình là người vô dụng trước những gì đang diễn ra tại Florence. Khi cha Raymond nhắn Catarina rằng đức Urban muốn chị đến Roma, chị từ chối vì không có văn bản rõ ràng của đức giáo hoàng.

Cha Raymond liền lo liệu để đức Urban làm các giấy tờ cần thiết, và ngày 23-11-1378, Catarina đến Roma. Mặc dầu toàn bộ famiglia muốn tháp tùng, cuối cùng chỉ có 24 đồ đệ - 8 nữ và 16 nam - có thể đi theo chị. Sau khi cư trú một thời gian ngắn tại ngôi nhà mà đức Urban dành cho ở Rione della Colonna, họ thuê một ngôi nhà ở đường Santa Chiara. Đoàn hành hương thành Siena cư ngụ tại đây, và dòng người ở trong vùng không ngớt đến đàm đạo với Catarina. Các người phụ nữ trong nhóm thay phiên nhau làm việc nhà mỗi tuần; và mặc dù chỉ sống nhờ của làm phúc, số người ăn thường lên tới 40 người. Khi không còn lương thực, đích thân Catarina phải vào các phố xá để xin bánh ăn.

Tháng giêng năm 1378, cha Raymond được bầu làm tu viện trưởng tu viện Minerva của Dòng ở Roma, và Catarina rất đỗi vui mừng, vì lại có cơ hội được gặp cha. Cha Raymond cũng sung sướng với cuộc đoàn tụ, nhưng cha còn hài lòng hơn nữa vì Catarina được đón tiếp nồng hậu khi chị nhận lời mời phát biểu trước đức giáo hoàng, và một số nhỏ các hồng y vẫn trung thành với người. Nhưng niềm vui gặp gỡ giữa Catarina và cha Raymond kéo dài không lâu, vì vào tháng 12, cha Raymond phải đi thi hành sứ mạng đức giáo hoàng giao phó, là rao giảng cổ võ thập tự chinh ở Pháp để chống lại giáo hoàng Clement VII. Catarina không bao giờ còn được gặp lại cha Raymond nữa. Tháng 1-1379, nghe nói có âm mưu ám sát mình, cha Raymond quay trở về Roma. Thông cảm với sự sợ hãi của cha, đức Urban yêu cầu cha ở lại Genoa để giảng thuyết cổ võ thập tự chinh. Catarina tan nát cõi lòng, sự hèn nhát của người bạn thân tín đã khoét sâu thêm nỗi đau đớn mà chị cảm thấy khi phải ở lại Roma mà không được cha Raymond nâng đỡ.

Vài tháng sau, đức Urban yêu cầu cha Raymond tập trung nỗ lực để giành lấy sự ủng hộ của vua nước Pháp đối với ngai tòa giáo hoàng. Nghe biết có thêm những vụ bội phản trong những người Tây Ban Nha là những người phải lo liệu an toàn cho cuộc hành trình của mình, cha Raymond không muốn đi nữa. Đức giáo hoàng hiểu rằng hoàn cảnh không thuận lợi. Catarina thì không thế. "Nếu cha không thể đi tới đó bằng hai chân, cha có thể đi bằng bốn chân... nếu cha không có tiền, cha có thể xin dọc đường". Cảm thấy chính mình có trách nhiệm vì sự hèn nhát của người bạn khi phải đối đầu với cơ may tử đạo vinh hiển, Catarina viết, "Lạy Chúa, có phải vì yếu đức tin mà con luôn luôn đóng cửa lòng trước sự quan phòng của Thiên Chúa?... Xin hủy diệt con đi, và đập tan sự cứng lòng của con, kẻo con trở thành khí cụ "làm hỏng" công việc của Ngài."

"Làm hỏng" công việc của Thiên Chúa! Những lời này xâu xé tâm hồn Catarina, lòng chị tan nát vì thấy mình có trách nhiệm trước sự sụp đổ của Hội thánh. Nếu chị đã không khuyến khích đức giáo hoàng trở về Roma, thì ly giáo đã chẳng bao giờ xảy ra. Chị đã vận dụng mọi sức lực để canh tân Hội thánh, rốt cuộc chỉ thấy mình bênh vực một giáo hoàng - bạo chúa bị ghét bỏ. Chị đã hao mòn sức lực ở Pisa và Lucca để ngăn cản người ta nổi loạn chống đức Urban, nhưng họ đã không quan tâm đến chị. Florence đã giao hảo với Roma chẳng những không cần đến chị mà còn chế giễu đề nghị giúp đỡ của chị. "Bất cứ người đương thời nào khi xem xét hoạt động chính trị của chị đều thấy tất cả những bận tâm của đời chị đều rối tung và quyện lại thành một thất bại nhục nhã nhất. Công việc của chị không có ý nghĩa gì cả."

Nghị lực mà chị đã dốc hết ra cho tình yêu vị tha đối với những kẻ gần gũi cũng không có ý nghĩa gì. Các bạn hữu đã vô tình bỏ rơi chị. Mặc dù họ yêu mến, thân cận và nâng đỡ chị, nhưng một vài người đã phản bội và bỏ chị một mình. Sự hèn nhát của cha Raymond đã từ khước phúc tử đạo mà chị mong mỏi mãnh liệt chính mình được hưởng. Số đồ đệ mà chị còn để lại ở Siena như một gia đình gắn bó chặt chẽ đã tan tác trong vòng hai tháng sau khi chị ra đi. Một lá thư của Cristofano Guidini gửi cho Neri ngày 14-1-1379 viết, "Hãy nói với Bà Mẹ nhỏ bé rằng tất cả chúng tôi đã tan rã; Mẹ phải cho chúng tôi một vài qui luật để, vì trân trọng Mẹ, chúng tôi có thể vâng phục khi không có Mẹ, và để chúng tôi có thể qui tụ lại mà nhớ đến Mẹ." Nghị lực của chị dành cho famiglia đã trở nên vô ích.
Giấc mơ Catarina vẫn ấp ủ là mong muốn có một "hội đồng cố vấn giáo hoàng" gồm những người xứng đáng tập trung lại ở Roma để hỗ trợ giáo hoàng và can thiệp vào cuộc canh tân Hội thánh cũng đã thất bại thảm thương. Trong số những người từ chối hợp tác với chị, có người bạn thân tín là William Flete. Catarina coi đây như là "sự thất bại lớn nhất của mình. Điều mà chị yêu mến nhất trên đời đã làm cho chị thất bại".

Ý thức trách nhiệm đối với cơn bệnh của Hội thánh đã trở thành một gánh nặng đè xuống trên thân xác cũng như tinh thần của chị. Bắt đầu từ ngày 1-1-1380, sức khỏe của Catarina suy sụp một cách thảm hại; cơ thể chị nóng như lửa vì những cơn khát. Ngày 29 tháng giêng, trước những lời đồn đại dấy lên chống lại đức Urban, Catarina đau đớn quằn quại. Suốt 48 tiếng đồng hồ, chị chiến đấu chống lại điều mà chị cho là ma quỉ chế nhạo ý nghĩa cuộc đời của chị.
Được Barduccio giúp đỡ, Catarina đi bộ đoạn đường gần hai cây số đến đền thờ thánh Phê-rô mỗi sáng để dự thánh lễ mùa Chay. Hôm Chúa nhật thứ ba, như thường lệ, chị dừng lại ngắm bức phù điêu của Giotto ở mặt trong tiền đường đền thờ thánh Phê-rô. Bức họa vẽ con thuyền nhỏ của các môn đệ gặp bão trên biển. Ngày hôm đó, Catarina thấy con thuyền có chiều kích to lớn khác thường, vì đối với chị con thuyền đã trở thành hình ảnh Hội thánh sắp bị tan vỡ vì chia rẽ và tội lỗi. Catarina cảm thấy tất cả sức nặng của con thuyền trên vai chị, còn chị thì bất lực không giữ được cho con thuyền khỏi chìm đắm.

Sau ngày hôm đó, Catarina không thể đi bộ được nữa. Chúa nhật Thương khó, ngày 26 tháng 2, chị cảm thấy Thiên Chúa lấy "cái bình" là thân mình chị và "tân trang" nó để trao tặng cho Hội thánh. Sáng sớm Chúa nhật 29-4, các bạn hữu nghe thấy chị giao chiến với quỉ dữ đang tấn công và chế nhạo chị. Hồi đầu tháng, Stefano, người bạn thân thiết của Catarina, từ Siena đến, vì chắc chắn là cuối cùng chị sẽ phục hồi, nên chàng lại bỏ đi. Lisa và Barduccio có mặt ở đó, còn cha Raymond thì không. Lúc 9g sáng, Catarina tắt thở trong tay Alessa. Những lời cuối cùng của chị là lời kêu cầu Máu thánh Chúa Giêsu thương xót đổ xuống trên chị.

Tam Chung